NGHỊ ĐỊNH QUY ĐỊNH CHI TIẾT LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ LUẬT AN TOÀN, VỆ SINH LAO ĐỘNG VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC ĐỐI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG LÀ CÔNG DÂN NƯỚC NGOÀI LÀM VIỆC TẠI VIỆT NAM

TÓM TẮT NGHỊ ĐỊNH SỐ 143/2018/NĐ-CP VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC ĐỐI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG LÀ CÔNG DÂN NƯỚC NGOÀI LÀM VIỆC TẠI VIỆT NAM

Thông tin chung:
Ngày 15/10/2018, Chính phủ ban hành Nghị định số 143/2018/NĐ-CP, quy định chi tiết Luật Bảo hiểm xã hội và Luật An toàn, vệ sinh lao động về bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Nghị định có hiệu lực từ ngày 01/12/2018; riêng các chế độ về hưu trí và tử tuất có hiệu lực từ ngày 01/01/2022. Đây là văn bản quan trọng nhằm bảo đảm quyền lợi an sinh xã hội cho người lao động nước ngoài làm việc hợp pháp tại Việt Nam, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để người sử dụng lao động thực hiện trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.

1. Nhóm nội dung trọng tâm

Nghị định quy định đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc là người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam có giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp, đồng thời có hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 năm trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam. Tuy nhiên, người lao động di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp hoặc đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định thì không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo Nghị định này.

2. Kết quả/điểm nổi bật

Nghị định quy định người lao động nước ngoài thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc được thực hiện các chế độ gồm: ốm đau, thai sản, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất. Các điều kiện, thời gian hưởng, mức hưởng của từng chế độ cơ bản được áp dụng theo Luật Bảo hiểm xã hội và Luật An toàn, vệ sinh lao động hiện hành. Đối với chế độ ốm đau và thai sản, người lao động được hưởng quyền lợi tương tự như lao động Việt Nam khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định. Đối với tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, người lao động được xem xét hưởng trợ cấp một lần, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp phục vụ, phương tiện trợ giúp sinh hoạt, dụng cụ chỉnh hình và dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau điều trị.

Một nội dung đáng chú ý là quy định về chế độ hưu trí và bảo hiểm xã hội một lần. Người lao động nước ngoài được hưởng lương hưu khi đủ điều kiện theo quy định. Trường hợp đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội, mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng, đủ điều kiện hưởng lương hưu nhưng không tiếp tục cư trú tại Việt Nam, hoặc chấm dứt hợp đồng lao động/giấy phép lao động hết hiệu lực mà không được gia hạn thì có thể đề nghị hưởng bảo hiểm xã hội một lần.

3. Mức đóng và trách nhiệm thực hiện

Từ ngày 01/01/2022, người lao động nước ngoài hằng tháng đóng 8% mức tiền lương tháng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Người sử dụng lao động hằng tháng đóng trên quỹ tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của người lao động gồm: 3% vào quỹ ốm đau và thai sản; 0,5% vào quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; 14% vào quỹ hưu trí và tử tuất. Trường hợp người lao động giao kết hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động thì việc đóng bảo hiểm xã hội thực hiện theo hợp đồng lao động giao kết đầu tiên; riêng quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp thì người sử dụng lao động phải đóng theo từng hợp đồng.

4. Kiến nghị và Đề xuất

Các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp có sử dụng lao động nước ngoài cần rà soát hợp đồng lao động, giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề và hồ sơ nhân sự để xác định đúng đối tượng thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đồng thời, cần thực hiện đầy đủ việc đăng ký tham gia, đóng bảo hiểm xã hội, lập hồ sơ giải quyết chế độ cho người lao động khi phát sinh ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, nghỉ hưu, tử tuất hoặc đề nghị hưởng bảo hiểm xã hội một lần. Đối với hồ sơ do cơ quan nước ngoài cấp, cần lưu ý yêu cầu dịch sang tiếng Việt và chứng thực theo quy định pháp luật Việt Nam.

Nhận định:
Nghị định số 143/2018/NĐ-CP góp phần hoàn thiện chính sách bảo hiểm xã hội trong bối cảnh Việt Nam ngày càng thu hút nhiều lao động nước ngoài. Việc triển khai nghiêm túc Nghị định không chỉ bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động nước ngoài, mà còn nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động, tạo môi trường làm việc minh bạch, bình đẳng và phù hợp với thông lệ quốc tế.