NGHỊ ĐỊNH QUY ĐỊNH CHI TIẾT VÀ HƯỚNG DẪN THI HÀNH MỘT SỐ ĐIỀU CỦA BỘ LUẬT LAO ĐỘNG VỀ ĐIỀU KIỆN LAO ĐỘNG VÀ QUAN HỆ LAO ĐỘNG

TÓM TẮT NGHỊ ĐỊNH SỐ 145/2020/NĐ-CP VỀ ĐIỀU KIỆN LAO ĐỘNG VÀ QUAN HỆ LAO ĐỘNG

Thông tin chung:
Ngày 14/12/2020, Chính phủ ban hành Nghị định số 145/2020/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động năm 2019 về điều kiện lao động và quan hệ lao động. Nghị định là văn bản quan trọng, điều chỉnh nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến người lao động, người sử dụng lao động và các cơ quan, tổ chức có liên quan trong quá trình quản lý, sử dụng lao động tại doanh nghiệp, cơ quan, đơn vị.

1. Nhóm nội dung trọng tâm

Nghị định quy định chi tiết các vấn đề về quản lý lao động, hợp đồng lao động, cho thuê lại lao động, đối thoại tại nơi làm việc, thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, tiền lương, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất, lao động nữ, bình đẳng giới, lao động là người giúp việc gia đình và giải quyết tranh chấp lao động. Đây là những nội dung có ý nghĩa thiết thực trong tổ chức hoạt động lao động hằng ngày, góp phần bảo đảm hài hòa quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động và người sử dụng lao động.

2. Kết quả/điểm nổi bật

Một điểm đáng chú ý là Nghị định quy định rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc lập, cập nhật và quản lý sổ quản lý lao động. Sổ quản lý lao động có thể lập bằng bản giấy hoặc bản điện tử, phải thể hiện các thông tin cơ bản của người lao động như nhân thân, vị trí việc làm, loại hợp đồng lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội, thời gian làm thêm, kỷ luật lao động, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động.

Nghị định cũng hướng dẫn cụ thể về báo cáo sử dụng lao động, trong đó người sử dụng lao động phải báo cáo tình hình thay đổi lao động định kỳ 06 tháng và hằng năm thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc bằng bản giấy trong trường hợp không thể thực hiện trực tuyến. Bên cạnh đó, Nghị định quy định chi tiết về trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm; xử lý hợp đồng lao động vô hiệu; điều kiện, hồ sơ, thủ tục cấp giấy phép hoạt động cho thuê lại lao động; mức ký quỹ và trách nhiệm của doanh nghiệp cho thuê lại lao động.

Trong lĩnh vực đối thoại tại nơi làm việc và dân chủ cơ sở, Nghị định yêu cầu người sử dụng lao động phối hợp với tổ chức đại diện người lao động để tổ chức đối thoại định kỳ, đối thoại khi có yêu cầu hoặc khi phát sinh vụ việc. Đồng thời, người sử dụng lao động phải công khai các nội dung liên quan đến tình hình sản xuất kinh doanh, nội quy lao động, thang lương, bảng lương, thỏa ước lao động tập thể, việc đóng bảo hiểm và các quyền lợi liên quan của người lao động.

Về tiền lương, thời giờ làm việc và nghỉ ngơi, Nghị định hướng dẫn hình thức trả lương theo thời gian, sản phẩm hoặc khoán; cách tính tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm, làm thêm giờ vào ban đêm; giới hạn số giờ làm thêm; nghỉ giữa giờ, nghỉ hằng năm và tiền lương trong các ngày nghỉ có hưởng lương. Đây là các quy định quan trọng giúp doanh nghiệp thực hiện đúng chế độ tiền lương, thời gian làm việc và bảo đảm quyền lợi của người lao động.

3. Khó khăn/rào cản/vấn đề cần lưu ý

Các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý việc ban hành nội quy lao động, quy chế dân chủ ở cơ sở, tổ chức đối thoại tại nơi làm việc và thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo lao động. Đối với đơn vị sử dụng nhiều lao động, việc quản lý hồ sơ lao động, tính tiền lương làm thêm giờ, bố trí thời giờ nghỉ ngơi, xử lý kỷ luật lao động và giải quyết chế độ thôi việc, mất việc làm cần được thực hiện chặt chẽ, đúng trình tự để hạn chế tranh chấp phát sinh.

4. Kiến nghị và Đề xuất

Các đơn vị cần rà soát lại hợp đồng lao động, nội quy lao động, thang lương, bảng lương, quy chế thưởng, quy chế dân chủ và quy trình xử lý kỷ luật lao động để bảo đảm phù hợp với Nghị định. Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền pháp luật lao động, tổ chức đối thoại thực chất với người lao động, quản lý hồ sơ bằng hình thức điện tử và thực hiện đúng các chế độ báo cáo định kỳ.

Nhận định:
Nghị định số 145/2020/NĐ-CP là văn bản nền tảng trong triển khai Bộ luật Lao động năm 2019, giúp cụ thể hóa nhiều quy định quan trọng về điều kiện lao động và quan hệ lao động. Việc thực hiện nghiêm túc Nghị định sẽ góp phần xây dựng môi trường làm việc minh bạch, ổn định, bảo vệ quyền lợi người lao động và nâng cao trách nhiệm quản trị lao động của người sử dụng lao động.