Quản lý PPE dùng lại: Quy trình khử nhiễm, kiểm tra chất lượng và thải loại cho từng loại

Mở đầu

Không phải mọi PPE đều dùng một lần. Tạp dề chì, mặt nạ lọc khí có thể thay lõi, kính bảo hộ, face shield — đây là những PPE được thiết kế để dùng lại qua nhiều ca. Quản lý PPE dùng lại đòi hỏi quy trình khử nhiễm đúng (không làm hỏng tính bảo vệ), kiểm tra định kỳ (phát hiện hư hỏng), và thải loại đúng lúc (không tiếp tục dùng PPE đã hỏng).

TT 25/2022 Điều 7 khoản 2 quy định: PPE dùng ở nơi không đảm bảo vệ sinh, dễ gây nhiễm độc, nhiễm trùng thì sau khi sử dụng, người sử dụng lao động phải có biện pháp làm sạch, khử độc, khử trùng đảm bảo an toàn cho người lao động và môi trường, và phải định kỳ kiểm tra.

Tạp dề chì và thiết bị bảo vệ bức xạ

Đây là nhóm PPE dùng lại quan trọng nhất và có quy trình quản lý đặc thù nhất.

Khử nhiễm:

• Lau bề mặt bằng vải ẩm và dung dịch khử khuẩn nhẹ (không dùng dung môi mạnh làm phân hủy chì)
• Không giặt trong máy giặt công nghiệp — nhiệt và cơ học có thể làm nứt lớp chì bên trong

Bảo quản đúng cách (bắt buộc):

• Treo thẳng theo chiều dọc — KHÔNG GẤP
• Tạp dề chì bị gấp → nứt lớp chì bên trong → mất tác dụng bảo vệ ở vùng gấp, không nhìn thấy bằng mắt thường
• Nơi treo phải kín, tránh ánh sáng trực tiếp và nhiệt độ cao

Kiểm tra định kỳ:
Theo IEC 61331-3 và thực tiễn quốc tế, tạp dề chì cần kiểm tra bằng X-quang fluoroscopy ít nhất 2 năm/lần. Kiểm tra bằng mắt thường không đủ — nứt lớp chì bên trong không thể nhìn thấy từ bên ngoài.

Tiêu chí thải loại: có vết nứt lớp chì được phát hiện trên X-quang, hoặc có vết rách/thủng nhìn thấy được ở bề mặt.

Mặt nạ lọc khí (Half/Full Face Respirator)

Khử nhiễm sau mỗi lần sử dụng:

• Tháo lõi lọc (không rửa lõi lọc)
• Rửa bộ khung/mặt nạ bằng nước ấm + xà phòng nhẹ
• Tráng sạch hoàn toàn — dư xà phòng làm kích ứng da
• Khử khuẩn: ngâm trong dung dịch khử khuẩn phù hợp (sodium hypochlorite pha loãng hoặc cồn 70%) theo thời gian tiếp xúc đủ
• Sấy khô hoàn toàn trước khi lắp lõi lọc mới và bảo quản

Bảo quản:

• Bảo quản trong túi kín sạch, tránh bụi và ánh sáng UV
• Tháo lõi lọc ra khi bảo quản — lõi lọc tiếp tục lọc không khí khi bảo quản (lãng phí tuổi thọ lõi)

Kiểm tra định kỳ:

• Kiểm tra tình trạng van thở (inhalation valve và exhalation valve): vẫn đàn hồi tốt, không bị nứt hay biến dạng
• Kiểm tra mặt trong (viền tiếp xúc mặt): không bị cứng hoặc nứt
• Kiểm tra dây đeo: còn chắc, độ đàn hồi tốt
• Tiêu chí thải loại: van thở hỏng, viền cứng/nứt, sau số lần sử dụng theo khuyến cáo sản xuất

Kính bảo hộ và Face Shield

Sau mỗi ca:

• Rửa bằng xà phòng và nước → sát khuẩn (cồn 70% hoặc dung dịch khử khuẩn nhẹ) → để khô → bảo quản trong túi sạch

Lưu ý:

• Tránh cồn nồng độ cao với viền kính nhựa (có thể làm giòn theo thời gian)
• Tránh dung dịch tẩy mạnh làm mờ kính → giảm tầm nhìn

Kiểm tra và thải loại:

• Thải loại khi kính bị xước nhiều ảnh hưởng tầm nhìn, viền hỏng, hoặc dây đeo hỏng
• Không sửa chữa kính bảo hộ — thay mới

Bảo hộ thính giác (nút tai / chụp tai)

Nút tai dùng một lần: Thải bỏ sau mỗi ca, không tái sử dụng.

Nút tai dùng nhiều lần / Chụp tai:

• Lau sạch sau mỗi ca bằng vải ẩm và dung dịch khử khuẩn nhẹ
• Để khô hoàn toàn trước khi dùng lại
• Kiểm tra: đệm tai (ear cushion) trên chụp tai còn mềm và kín không, lò xo còn lực ép đủ
• Thải loại: đệm tai cứng/nứt, lò xo hỏng → mất hiệu quả giảm tiếng ồn

Sổ theo dõi PPE dùng lại

Với PPE dùng lại có giá trị (tạp dề chì, mặt nạ lọc), nên lưu hồ sơ theo dõi cá nhân hóa:

• Ngày phát cho ai
• Ngày kiểm định gần nhất (tạp dề chì)
• Ngày dự kiến kiểm định tiếp theo
• Lịch sử sự cố/phát hiện hỏng
• Ngày thải loại và lý do

Kết luận

PPE dùng lại cần đầu tư thêm cho khử nhiễm, kiểm tra và bảo quản — nhưng chi phí dài hạn thấp hơn PPE dùng một lần nếu được quản lý đúng. Điều nguy hiểm là dùng PPE dùng lại đã hỏng mà không biết — đặc biệt tạp dề chì bị nứt bên trong. Kiểm định định kỳ và thải loại đúng lúc là bước không thể bỏ qua.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Hướng dẫn trong bài dựa trên TT 25/2022 Điều 7, OSHA 29 CFR 1910.134(h) và thực tiễn quốc tế. Tiêu chuẩn kiểm định tạp dề chì theo IEC 61331-3 — cần tham chiếu TCVN tương đương và hướng dẫn của nhà sản xuất.