QUY CHUẨN KỸ THUẬT QUỐC GIA VỀ ĐIỆN TỪ TRƯỜNG TẦN SỐ CÔNG NGHIỆP - MỨC TIẾP XÚC CHO PHÉP ĐIỆN TỪ TRƯỜNG TẦN SỐ CÔNG NGHIỆP TẠI NƠI LÀM VIỆC

QCVN 25:2016/BYT: Quy chuẩn về mức tiếp xúc cho phép điện từ trường tần số công nghiệp tại nơi làm việc

Thông tin chung

Bộ Y tế ban hành QCVN 25:2016/BYT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về điện từ trường tần số công nghiệp, mức tiếp xúc cho phép điện từ trường tần số công nghiệp tại nơi làm việc kèm theo Thông tư số 25/2016/TT-BYT ngày 30/6/2016. Quy chuẩn do Ban soạn thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về vệ sinh lao động biên soạn, Cục Quản lý môi trường y tế trình duyệt. Đây là căn cứ để các cơ quan quản lý, tổ chức quan trắc môi trường lao động và các cơ sở có người lao động tiếp xúc hoặc chịu ảnh hưởng bởi điện từ trường tần số công nghiệp thực hiện đo kiểm, đánh giá nguy cơ và bảo vệ sức khỏe người lao động.

1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Quy chuẩn quy định mức tiếp xúc cho phép với điện từ trường tần số công nghiệp tại nơi làm việc. Đây là yếu tố vật lý có thể phát sinh từ các nguồn điện, đường dây truyền tải điện, máy phát điện, máy biến thế, thiết bị cao thế, trạm biến áp và các thiết bị dùng điện trong môi trường lao động.

Đối tượng áp dụng gồm các cơ quan quản lý nhà nước về môi trường, các cá nhân, tổ chức thực hiện quan trắc môi trường lao động và các cá nhân, tổ chức có hoạt động gây ra hoặc chịu ảnh hưởng của điện từ trường tần số công nghiệp trong môi trường lao động.

2. Một số khái niệm cần lưu ý

Theo quy chuẩn, điện từ trường là dạng vật chất đặc trưng cho tương tác giữa các hạt mang điện, do các hạt mang điện sinh ra và là trường thống nhất của điện trường và từ trường.

Điện từ trường tần số công nghiệp là sóng điện từ có tần số từ 50 Hz đến 60 Hz, phát sinh do cảm ứng tĩnh điện và điện từ từ các nguồn điện, đường dây tải điện và thiết bị dùng điện. Độ lớn của điện từ trường được đánh giá thông qua cường độ điện trường E, đơn vị kV/m hoặc V/m, và cường độ từ trường H, đơn vị A/m.

3. Mức tiếp xúc cho phép với điện trường

Quy chuẩn quy định thời gian làm việc tại nơi có điện trường trong trường hợp người lao động không có thiết bị phòng tránh tác động của điện trường. Khi cường độ điện trường nhỏ hơn 5 kV/m, thời gian tiếp xúc không bị hạn chế. Khi cường độ điện trường từ 5 kV/m đến 20 kV/m, thời gian tiếp xúc cho phép được tính theo công thức quy định trong quy chuẩn. Khi cường độ điện trường lớn hơn 20 kV/m đến dưới 25 kV/m, thời gian tiếp xúc cho phép là 10 phút. Trường hợp cường độ điện trường từ 25 kV/m trở lên, người lao động không được tiếp xúc.

Đối với trường hợp người lao động sử dụng thiết bị bảo hộ phòng tránh tác động của điện trường, thời gian làm việc tại nơi có điện trường được thực hiện theo quy định riêng đối với từng loại thiết bị bảo hộ.

4. Mức tiếp xúc cho phép với từ trường

Đối với từ trường tần số công nghiệp, quy chuẩn quy định mức tiếp xúc theo thời gian làm việc. Khi thời gian tiếp xúc là 8 giờ, cường độ từ trường cho phép là 400 A/m. Khi thời gian tiếp xúc dưới 2 giờ, cường độ từ trường cho phép là 4000 A/m.

Các giới hạn này giúp cơ sở lao động có căn cứ để đánh giá mức độ an toàn tại những khu vực có nguồn phát sinh từ trường mạnh, đặc biệt là gần thiết bị điện công suất lớn, hệ thống truyền tải điện hoặc trạm biến thế.

5. Phương pháp đo và đánh giá tại nơi làm việc

Việc đo điện từ trường tần số công nghiệp được thực hiện tại khu vực có nguồn phát sinh và khu vực người lao động làm việc chịu ảnh hưởng của điện từ trường. Quy chuẩn yêu cầu đo vào các thời điểm như khi mới đưa thiết bị vào vận hành, khi tổ chức nơi làm việc mới, khi có thay đổi kết cấu thiết bị và đo định kỳ. Trong quá trình đo phải tuân thủ tuyệt đối các quy phạm an toàn điện.

Thiết bị đo phải đáp ứng quy định pháp luật về đo lường, có đầu anten thu được điện từ trường tần số 50–60 Hz. Giới hạn đo đối với điện trường phải từ 0,1 V/m đến tối thiểu 30 kV/m; đối với từ trường từ 0,1 mA/m đến tối thiểu 5000 A/m. Độ nhạy tối thiểu của thiết bị là 0,01 V/m đối với điện trường và 0,01 mA/m đối với từ trường.

6. Kỹ thuật đo tại các nguồn phát sinh điện từ trường

Đối với các thiết bị dùng điện như máy phát điện, máy biến thế đặt trên mặt đất hoặc sàn làm việc, việc đo được thực hiện ngang ngực người lao động nếu làm việc ở tư thế đứng, ngang đầu nếu làm việc ở tư thế ngồi. Nếu người lao động ở tư thế khác, cần đo tại vị trí cơ thể tiếp xúc gần nguồn nhất.

Đối với thiết bị cao thế và đường dây truyền tải điện, việc đo được thực hiện dưới đường dây hoặc tại các khoảng cách 1 m, 2 m, 5 m tính từ tim đường dây, hoặc tại vị trí làm việc chịu ảnh hưởng của điện từ trường. Với trạm biến thế, đo tại các vị trí trong trạm theo chức danh kỹ thuật. Tại mỗi vị trí đo cần đo ở 3 điểm có độ cao 0,5 m, 0,8 m và 1,6 m tính từ mặt đất hoặc sàn làm việc, cách bộ phận nối đất 0,5 m, sau đó lấy kết quả trung bình.

7. Trách nhiệm của cơ sở lao động

Các cơ sở có người lao động tiếp xúc với điện từ trường tần số công nghiệp phải định kỳ đo, đánh giá điện từ trường tần số công nghiệp tối thiểu 1 lần/năm, đồng thời thực hiện theo quy định của Bộ luật Lao động và Luật An toàn, vệ sinh lao động.

Người sử dụng lao động có trách nhiệm cung cấp đầy đủ phương tiện bảo hộ lao động phù hợp với môi trường làm việc. Trường hợp điện từ trường tần số công nghiệp tại nơi làm việc vượt mức giới hạn cho phép, cơ sở phải thực hiện ngay các giải pháp cải thiện điều kiện lao động, kiểm soát nguồn phát sinh và bảo vệ sức khỏe người lao động.

8. Ý nghĩa của quy chuẩn

Việc áp dụng QCVN 25:2016/BYT giúp các cơ sở lao động có căn cứ thống nhất để nhận diện, đo lường và kiểm soát nguy cơ tiếp xúc với điện từ trường tần số công nghiệp. Quy chuẩn đặc biệt cần thiết đối với các đơn vị vận hành hệ thống điện, trạm biến áp, thiết bị cao thế, máy phát điện, đường dây truyền tải điện và các khu vực làm việc gần nguồn điện công suất lớn.

Đây là quy chuẩn quan trọng trong quản lý yếu tố vật lý tại nơi làm việc, góp phần bảo đảm an toàn điện, phòng ngừa ảnh hưởng sức khỏe do tiếp xúc vượt giới hạn và xây dựng môi trường lao động an toàn, lành mạnh.