Mở đầu
Không ít CSYT hiểu sai rằng chỉ TNLĐ nghiêm trọng mới cần điều tra. Thực tế, theo Điều 35 Luật ATVSLĐ 2015 và Chương III NĐ 39/2016/NĐ-CP: mọi TNLĐ đều phải được điều tra — không có ngoại lệ theo mức độ thương tích.
Sự khác biệt nằm ở ai điều tra và trong bao lâu, không phải có điều tra hay không. CSYT cần nắm rõ hai tình huống: khi nào tự tổ chức đoàn điều tra cấp cơ sở, và khi nào phải phối hợp với đoàn điều tra cấp tỉnh.
Phân cấp điều tra: ai làm gì
Đoàn điều tra cấp cơ sở — do CSYT tự tổ chức
Phạm vi áp dụng: TNLĐ thương nặng 1 người và TNLĐ nhẹ.
Ai ra quyết định thành lập? Người sử dụng lao động (Giám đốc bệnh viện hoặc người được ủy quyền). Quyết định ký theo Mẫu Phụ lục V NĐ 39/2016.
Thành phần đoàn điều tra cấp cơ sở (theo khoản 1 Điều 35 Luật ATVSLĐ):
| Vị trí | Vai trò trong đoàn |
|---|---|
| Người làm công tác ATVSLĐ của CSYT | Trưởng đoàn |
| Đại diện Ban chấp hành công đoàn cơ sở (hoặc đại diện tập thể lao động nếu chưa có công đoàn) | Thành viên |
| Người làm công tác y tế của CSYT | Thành viên |
| Trưởng bộ phận có người bị nạn | Tham dự (không nhất thiết là thành viên chính thức) |
Lưu ý: Người sử dụng lao động (hoặc đại diện lãnh đạo trực tiếp của nạn nhân) không được là Trưởng đoàn điều tra — để đảm bảo tính khách quan.
Thời hạn hoàn thành điều tra:
- TNLĐ nhẹ: không quá 4 ngày làm việc kể từ khi xảy ra
- TNLĐ thương nặng 1 người: không quá 7 ngày làm việc kể từ khi xảy ra
Đoàn điều tra cấp tỉnh — do Sở Nội vụ chủ trì
Phạm vi áp dụng: TNLĐ chết người và TNLĐ thương nặng từ 2 người trở lên.
Ai ra quyết định? Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh/thành phố.
Thành phần đoàn điều tra cấp tỉnh:
- Đại diện Sở Nội vụ (Trưởng đoàn)
- Đại diện Sở Y tế
- Đại diện Liên đoàn Lao động tỉnh
- Có thể mời thêm chuyên gia kỹ thuật hoặc pháp y tùy vụ việc
- Đại diện Công an (trong vụ chết người)
Vai trò của CSYT khi có đoàn cấp tỉnh:
CSYT không tự điều tra nhưng có nghĩa vụ:
- Không được di chuyển hoặc thay đổi hiện trường trước khi đoàn đến (trừ trường hợp bắt buộc vì lý do an toàn hoặc cấp cứu)
- Cung cấp đầy đủ tài liệu, hồ sơ, nhân chứng theo yêu cầu
- Ký biên bản điều tra sau khi hoàn tất
- Thực hiện các biện pháp khắc phục theo kết luận đoàn
Thời hạn điều tra cấp tỉnh:
- TNLĐ thương nặng ≥2 người: không quá 20 ngày
- TNLĐ chết người: không quá 30 ngày (hoặc 60 ngày nếu cần giám định kỹ thuật/pháp y)
Đoàn điều tra cấp trung ương
Bộ Nội vụ (thay thế Bộ LĐTBXH) có thể thành lập đoàn điều tra cấp trung ương khi xét thấy vụ việc nghiêm trọng, phức tạp vượt khả năng xử lý của cấp tỉnh, hoặc khi cần điều tra lại vụ đã có kết luận của cấp tỉnh.
Quy trình điều tra cấp cơ sở — từng bước
Bước 1: Ra quyết định thành lập đoàn (ngay sau khi xảy ra)
Giám đốc CSYT ký Quyết định thành lập Đoàn điều tra TNLĐ theo Mẫu Phụ lục V NĐ 39/2016. Quyết định ghi rõ thành phần đoàn, phạm vi điều tra (vụ tai nạn cụ thể, thời gian, địa điểm).
Bước 2: Khám nghiệm hiện trường và thu thập chứng cứ
Đoàn điều tra tiến hành:
- Khám nghiệm hiện trường: vẽ sơ đồ, chụp ảnh, đo đạc, ghi nhận trạng thái thiết bị, điều kiện làm việc tại thời điểm xảy ra tai nạn
- Thu thập tài liệu: hồ sơ huấn luyện ATVSLĐ của nạn nhân, quy trình làm việc bằng văn bản, hồ sơ bảo trì thiết bị liên quan, nhật ký ca trực
- Lấy lời khai: nạn nhân (nếu đủ điều kiện), nhân chứng, người có liên quan (ghi vào Biên bản lấy lời khai theo Mẫu Phụ lục VIII NĐ 39/2016)
Bước 3: Phân tích nguyên nhân
Đây là bước quan trọng nhất — và thường bị làm qua loa nhất. Điều 13 NĐ 39/2016 yêu cầu phân tích xác định rõ một trong các nguyên nhân sau:
- Lỗi của người sử dụng lao động (thiếu trang thiết bị bảo hộ, không huấn luyện, điều kiện làm việc không an toàn...)
- Lỗi của người lao động (vi phạm quy trình, không sử dụng PPE khi đã được cung cấp...)
- Lỗi của cả hai bên
- Nguyên nhân khác không do lỗi của các bên (sự cố kỹ thuật khách quan, thiên tai...)
Việc xác định nguyên nhân và lỗi trực tiếp ảnh hưởng đến chế độ bồi thường (xem bài 3.5.05).
Bước 4: Lập Biên bản điều tra TNLĐ
Lập theo Mẫu Phụ lục IX NĐ 39/2016 — Biên bản điều tra TNLĐ của Đoàn điều tra cấp cơ sở. Xem chi tiết các phần bắt buộc tại bài 3.5.03.
Bước 5: Tổ chức cuộc họp công bố biên bản
Đoàn điều tra tổ chức cuộc họp để công bố kết quả. Thành phần dự họp bao gồm:
- Toàn bộ đoàn điều tra
- Người sử dụng lao động hoặc đại diện được ủy quyền
- Nạn nhân hoặc thân nhân nạn nhân
- Đại diện công đoàn
- Các bên có liên quan
Lập Biên bản cuộc họp công bố (Mẫu Phụ lục 11a NĐ 39/2016). Người dự họp có quyền ghi ý kiến bất đồng vào biên bản trước khi ký.
Bước 6: Phân phối hồ sơ và thực hiện kiến nghị
Trong vòng 3 ngày làm việc sau cuộc họp công bố, Đoàn điều tra gửi hồ sơ đến:
- Nạn nhân hoặc thân nhân
- Thanh tra Sở Nội vụ (thay thế Thanh tra Sở LĐTBXH) nơi CSYT đặt trụ sở chính
- Thanh tra Sở Nội vụ nơi xảy ra tai nạn (nếu khác)
CSYT lưu toàn bộ hồ sơ gốc và thực hiện các biện pháp khắc phục phòng ngừa được nêu trong biên bản.
Danh mục hồ sơ điều tra TNLĐ — bắt buộc lưu trữ
| STT | Tài liệu | Mẫu / Căn cứ |
|---|---|---|
| 1 | Quyết định thành lập Đoàn điều tra TNLĐ cấp cơ sở | Phụ lục V NĐ 39/2016 |
| 2 | Biên bản khám nghiệm hiện trường | Tự lập — theo Điều 13 NĐ 39/2016 |
| 3 | Sơ đồ hiện trường (vẽ tay hoặc bản vẽ) | Đính kèm Biên bản khám nghiệm |
| 4 | Ảnh chụp hiện trường | Đính kèm hồ sơ |
| 5 | Biên bản lấy lời khai (nạn nhân, nhân chứng) | Phụ lục VIII NĐ 39/2016 |
| 6 | Hồ sơ huấn luyện ATVSLĐ của nạn nhân | Từ hồ sơ nhân sự |
| 7 | Tài liệu liên quan (quy trình làm việc, hồ sơ thiết bị...) | Từ hồ sơ vận hành |
| 8 | Biên bản điều tra TNLĐ | Phụ lục IX (cấp cơ sở) hoặc X (cấp tỉnh) NĐ 39/2016 |
| 9 | Biên bản cuộc họp công bố biên bản điều tra | Phụ lục 11a / 11b NĐ 39/2016 |
| 10 | Kết quả giám định pháp y (nếu có) | Từ cơ quan giám định |
| 11 | Hồ sơ y tế (bản sao) của nạn nhân liên quan vụ việc | Từ CSYT điều trị |
Thời hạn lưu trữ: Tối thiểu 15 năm theo TT 33/2025/TT-BYT (đối với tài liệu y tế và ATVSLĐ của CSYT).
Những tình huống đặc thù trong CSYT
Tình huống 1 — TNLĐ xảy ra vào ban đêm, ngoài giờ hành chính
Người trực đêm cần được ủy quyền rõ ràng để thực hiện bước bảo vệ hiện trường và ghi nhận ban đầu. Không cần thành lập đoàn điều tra ngay trong đêm, nhưng khai báo khẩn (nếu đủ điều kiện) phải thực hiện ngay.
Tình huống 2 — Nạn nhân không thể lấy lời khai do thương tích
Lấy lời khai của nhân chứng và người có liên quan, ghi rõ lý do không có lời khai của nạn nhân. Có thể bổ sung lời khai của nạn nhân sau khi hồi phục — đính kèm vào hồ sơ với ghi chú ngày lấy bổ sung.
Tình huống 3 — TNLĐ do bệnh nhân gây ra (bạo lực)
Đây vẫn là TNLĐ và phải điều tra theo quy trình đầy đủ. Ngoài ra, CSYT cần song song: lập biên bản sự việc để tố cáo hành vi bạo lực (nếu có), và xem xét trách nhiệm của CSYT trong việc bảo vệ an toàn cho nhân viên (có đủ biện pháp kiểm soát bạo lực không?).
Tình huống 4 — Nạn nhân không có hợp đồng lao động
Nhân viên hợp đồng ngắn hạn, sinh viên thực tập, tình nguyện viên... khi bị TNLĐ tại CSYT vẫn có thể được bảo vệ theo Luật ATVSLĐ nếu đang thực hiện công việc theo phân công. CSYT cần ghi nhận và xử lý đúng — không bỏ qua vì "không phải nhân viên chính thức".
Kết luận
Điều tra TNLĐ đúng quy trình vừa là nghĩa vụ pháp lý, vừa là công cụ quản lý: kết quả điều tra xác định nguyên nhân gốc rễ để ngăn ngừa tái diễn — và xác định cơ sở pháp lý cho chế độ bồi thường. Một biên bản điều tra được lập cẩu thả có thể gây bất lợi cho cả CSYT lẫn nạn nhân trong các tranh chấp về sau.
Bài tiếp theo (3.5.03) hướng dẫn cụ thể cách lập Biên bản điều tra TNLĐ đúng chuẩn và những lỗi thường gặp gây rủi ro pháp lý.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm
Nội dung bài viết phân tích quy trình điều tra TNLĐ dựa trên Luật ATVSLĐ 2015 và NĐ 39/2016/NĐ-CP. Thông tin mang tính tham khảo để hỗ trợ quản lý CSYT. Đối với các vụ tai nạn có diễn biến phức tạp hoặc phát sinh tranh chấp, cần đối chiếu trực tiếp văn bản pháp luật gốc và tham khảo tư vấn pháp lý chuyên nghiệp.
- Đăng nhập để gửi ý kiến
Quy trình khai báo tai nạn lao động: Ai báo cáo, báo cáo cho ai, trong bao lâu — Cập nhật theo NĐ 129/2025
Biên bản điều tra tai nạn lao động: Hướng dẫn lập đúng và những lỗi thường gặp gây rủi ro pháp lý
Chế độ bồi thường và trợ cấp tai nạn lao động: Nghĩa vụ của người sử dụng lao động ngoài BHXH theo Luật ATVSLĐ
