Tổng hợp Văn bản Pháp lý về An toàn Bức xạ trong Y tế tại Việt Nam (Cập nhật 2026)

Mở đầu

Đầu năm 2026 đánh dấu sự thay đổi toàn diện khung pháp lý về an toàn bức xạ tại Việt Nam. Luật Năng lượng nguyên tử 2025 thay thế Luật 2008; hàng loạt nghị định và thông tư hướng dẫn mới có hiệu lực từ 01/01/2026. Bài này tổng hợp các văn bản cốt lõi mà lãnh đạo và cán bộ phụ trách an toàn bức xạ tại cơ sở y tế cần nắm.

Nhóm 1 — Văn bản nền tảng (Luật và Nghị định)

Luật Năng lượng nguyên tử số 94/2025/QH15 Thay thế Luật NLNT 2008. Các điều khoản quan trọng với cơ sở y tế: Điều 6 (nguyên tắc kiểm soát chiếu xạ — justification, optimization, dose limitation); Điều 24 (yêu cầu an toàn bức xạ trong y tế); Điều 25 (trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở và RPO). Hiệu lực từ 01/01/2026.

Nghị định 332/2025/NĐ-CP Quy định chi tiết và biện pháp thi hành một số điều của Luật NLNT về bảo đảm an toàn bức xạ, an ninh nguồn phóng xạ, thanh tra, kiểm tra, ứng phó sự cố. Quy định điều kiện cấp phép tiến hành công việc bức xạ, chứng chỉ nhân viên bức xạ, yêu cầu hồ sơ. Hiệu lực từ 01/01/2026, thay thế NĐ 142/2020 và NĐ 07/2010.

Nhóm 2 — Thông tư hướng dẫn kỹ thuật

Thông tư 59/2025/TT-BKHCN (Bộ KH&CN) Quy định về bảo đảm an toàn bức xạ và ứng phó sự cố bức xạ và hạt nhân. Nội dung cốt lõi: kiểm soát chiếu xạ nghề nghiệp (giới hạn liều, trọng số bức xạ, liều kế cá nhân, PPE); an toàn bức xạ trong y tế (yêu cầu phòng, thiết bị, vận hành); kế hoạch ứng phó sự cố cấp cơ sở. Đây là văn bản kỹ thuật chi tiết nhất cho người phụ trách an toàn bức xạ. Hiệu lực từ 01/01/2026.

Thông tư 60/2025/TT-BYT (Bộ Y tế) Hướng dẫn chẩn đoán và giám định bệnh nghề nghiệp — bao gồm Phụ lục XXII (bệnh phóng xạ nghề nghiệp) và Phụ lục XXIII (đục thể thủy tinh nghề nghiệp). Là căn cứ pháp lý để công nhận bệnh nghề nghiệp và hưởng BHXH. Hiệu lực từ 15/02/2026.

Thông tư 56/2025/TT-BYT (Bộ Y tế) Hướng dẫn quản lý bệnh nghề nghiệp — bao gồm khám sức khỏe trước bố trí việc làm, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp định kỳ, và thống kê báo cáo. Là văn bản căn cứ để thiết kế chương trình giám sát sức khỏe cho nhân viên bức xạ. Hiệu lực từ 15/02/2026. Thay thế TT 28/2016.

Nhóm 3 — Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia

QCVN 30:2016/BYT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về bức xạ tia X — Giới hạn liều tiếp xúc bức xạ tia X tại nơi làm việc. Quy định giới hạn liều nhân viên bức xạ (20 mSv/năm trung bình 5 năm; 50 mSv một năm tối đa), giới hạn suất liều theo vị trí. Vẫn còn hiệu lực — chưa có văn bản thay thế.

QCVN 23:2016/BYT Mức tiếp xúc cho phép bức xạ tử ngoại (UV) tại nơi làm việc. Áp dụng cho đèn khử khuẩn UV trong bệnh viện — không áp dụng cho bức xạ ion hóa.

Nhóm 4 — Tài liệu kỹ thuật quốc tế tham chiếu

IAEA SSG-46 (2018): Radiation Protection and Safety in Medical Uses of Ionizing Radiation. Hướng dẫn kỹ thuật toàn diện của IAEA về bảo vệ bức xạ trong y tế — được TT 59/2025 và NĐ 332/2025 tham chiếu gián tiếp. Là tài liệu kỹ thuật chuẩn cho thiết kế chương trình an toàn bức xạ cơ sở y tế.

ISO 45001:2018: Hệ thống quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp. Cung cấp khung quản lý tổng thể — tích hợp an toàn bức xạ vào hệ thống OH&S của cơ sở y tế.

Bảng tra cứu nhanh — Văn bản theo chủ đề

Những văn bản đã hết hiệu lực (cần lưu ý không dùng nhầm)

• NĐ 142/2020/NĐ-CP — hết hiệu lực từ 01/01/2026 (thay bởi NĐ 332/2025).
• NĐ 07/2010/NĐ-CP — hết hiệu lực từ 01/01/2026.
• TT 28/2016/TT-BYT (quản lý bệnh nghề nghiệp) — hết hiệu lực từ 15/02/2026 (thay bởi TT 56/2025).
• TT 15/2016/TT-BYT và TT 02/2023/TT-BYT (chẩn đoán, giám định BNN) — hết hiệu lực từ 15/02/2026 (thay bởi TT 60/2025).

Kết luận

Khung pháp lý an toàn bức xạ tại Việt Nam từ năm 2026 có sự thay đổi toàn diện và siết chặt hơn đáng kể so với trước. Cơ sở y tế cần rà soát toàn bộ tài liệu nội bộ (quy trình, hướng dẫn, mẫu biểu) để cập nhật theo văn bản mới, đặc biệt: điều kiện cấp phép, chứng chỉ nhân viên bức xạ, và chương trình giám sát sức khỏe. Văn bản đầy đủ có thể tra cứu tại Cổng thông tin pháp luật quốc gia (vbpl.vn) và trang web của Cục An toàn bức xạ và hạt nhân — Bộ KH&CN.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Tổng hợp trong bài dựa trên văn bản đã công bố tính đến tháng 5/2026. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi, bổ sung. Độc giả cần tra cứu văn bản gốc và phiên bản cập nhật mới nhất trước khi áp dụng. Nội dung bài không có giá trị pháp lý thay thế văn bản chính thức.