Dưới đây là bài đăng website được biên soạn hoàn chỉnh, kết hợp cả hai văn bản pháp lý quan trọng (Nghị định 96/2023/NĐ-CP và Nghị định 90/2026/NĐ-CP) thành một bài viết tổng quan chuyên nghiệp, có cấu trúc rõ ràng, tối ưu hóa cho người đọc là các nhân viên y tế và quản lý cơ sở y tế.

Điểm Nhìn Pháp Lý: Cập Nhật Những Thay Đổi Cốt Lõi Từ Nghị Định 96/2023/NĐ-CP Và Nghị Định 90/2026/NĐ-CP Trong Lĩnh Vực Y Tế

Hệ thống luật pháp y tế Việt Nam đang trải qua những bước chuyển mình mạnh mẽ nhằm hướng tới sự minh bạch, nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo vệ tối đa sức khỏe cộng đồng. Đối với các cơ sở y tế, phòng khám và đội ngũ y bác sĩ, việc nắm vững hai văn bản bản lề – Nghị định 96/2023/NĐ-CP (hướng dẫn Luật Khám bệnh, chữa bệnh) và Nghị định 90/2026/NĐ-CP (quy định xử phạt vi phạm hành chính) – là điều kiện tiên quyết để đảm bảo vận hành an toàn và đúng pháp luật.

Bài viết này sẽ tổng hợp những điểm cốt lõi nhất từ hai nghị định trên mà mọi nhân sự y tế cần đặc biệt lưu ý.

1. Nghị định 96/2023/NĐ-CP: Đổi mới phương thức quản lý và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh

Được ban hành nhằm cụ thể hóa Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023, Nghị định 96/2023/NĐ-CP mang lại nhiều thay đổi mang tính đột phá:

• Chuẩn hóa thời gian thực hành: Thời gian thực hành để cấp giấy phép hành nghề đối với chức danh bác sĩ được quy định thống nhất là 12 tháng. Quy định này giúp các bác sĩ trẻ sớm tiếp cận sâu vào chuyên môn và tối ưu hóa lộ trình phát triển nghề nghiệp.

• Thay đổi tư duy xếp cấp chuyên môn: Thay vì chia theo các tuyến hành chính (Trung ương, Tỉnh, Huyện) như trước đây, các cơ sở y tế hiện nay được xếp cấp dựa trên 4 nhóm năng lực thực chất: năng lực chuyên môn; năng lực hỗ trợ kỹ thuật; năng lực đào tạo thực hành và năng lực nghiên cứu khoa học.

• Mở rộng và linh hoạt hóa các loại hình cơ sở: Bổ sung nhiều hình thức mới phù hợp với thực tiễn như phòng khám bác sĩ y khoa, phòng khám y sĩ, cơ sở y học gia đình, cơ sở lọc máu... đồng thời tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho hoạt động khám chữa bệnh từ xa (Telehealth) và khám lưu động.

2. Nghị định 90/2026/NĐ-CP: Siết chặt kỷ cương với chế tài xử phạt nghiêm khắc

Nếu như Nghị định 96 quy định về "luật chơi" thì Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định về các biện pháp chế tài khi có vi phạm xảy ra. Nghị định này bao quát 6 lĩnh vực lớn bao gồm: Y tế dự phòng; Khám chữa bệnh; Dược - Mỹ phẩm; Thiết bị y tế; Bảo hiểm y tế và Dân số.

• Khung phạt tiền mang tính răn đe cao: Mức phạt tiền đối với tổ chức luôn gấp 2 lần mức phạt đối với cá nhân cho cùng một hành vi vi phạm. Mức phạt tối đa cho cá nhân trong lĩnh vực khám chữa bệnh, dược, trang thiết bị y tế lên đến 100.000.000 đồng (đồng nghĩa với mức phạt tổ chức lên đến 200.000.000 đồng).

• Biện pháp phạt bổ sung quyết liệt: Không chỉ dừng lại ở phạt tiền, các cơ sở và cá nhân sai phạm có thể đối mặt với việc bị tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề/giấy phép hoạt động từ 01 đến 24 tháng, hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn, tịch thu tang vật vi phạm.

• Tập trung vào các vi phạm nhức nhối: Chế tài đặc biệt nghiêm khắc đối với các hành vi hành nghề khi chưa có chứng chỉ, mượn/cho thuê chứng chỉ hành nghề, kinh doanh thuốc/mỹ phẩm không rõ nguồn gốc, vi phạm quy định phòng chống dịch bệnh, và các hành vi trục lợi bảo hiểm y tế.

Lời kết và Gợi ý hành động cho các cơ sở y tế

Sự kết hợp giữa cơ chế mở tạo điều kiện phát triển (Nghị định 96) và công cụ quản lý, giám sát chặt chẽ (Nghị định 90) cho thấy quyết tâm lành mạnh hóa môi trường y tế của Chính phủ.

Để chủ động thích ứng, các cơ sở y tế và người hành nghề cần:

1. Rà soát toàn diện: Kiểm tra lại thời hạn, tính pháp lý của toàn bộ chứng chỉ hành nghề và giấy phép hoạt động tại cơ sở.

2. Cập nhật quy trình chuyên môn: Đối chiếu các dịch vụ đang triển khai với danh mục kỹ thuật và cấp chuyên môn mới được phê duyệt.

3. Tăng cường kiểm soát nội bộ: Siết chặt quy trình quản lý dược, thiết bị y tế và công tác lập hồ sơ bệnh án, quyết toán BHYT để phòng ngừa tối đa các nguy cơ sai sót hành chính.

Việc thấu hiểu và tuân thủ pháp luật không chỉ giúp bảo vệ uy tín của cơ sở y tế mà còn là nền tảng bền vững để nâng cao chất lượng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho người bệnh.