Phân biệt TT 56/2025 và TT 60/2025: Áp dụng Thế nào với Bệnh Nghề nghiệp do Hóa chất

Mở đầu

Từ ngày 15/2/2026, hai thông tư mới về bệnh nghề nghiệp có hiệu lực: TT 56/2025/TT-BYT (thay thế TT 28/2016) và TT 60/2025/TT-BYT (thay thế TT 15/2016 và TT 02/2023). Nhiều cán bộ y tế và OH&S lúng túng khi phân biệt phạm vi của hai văn bản này — vì cả hai đều liên quan đến bệnh nghề nghiệp nhưng điều chỉnh các hoạt động khác nhau.

Bài này làm rõ sự khác biệt và cách phối hợp áp dụng hai văn bản, đặc biệt trong bối cảnh quản lý bệnh nghề nghiệp do hóa chất tại CSYT.

Tóm tắt nội dung và phạm vi

Nguyên tắc phân biệt nhanh: TT 56/2025 là quản lý quy trình (làm gì, khi nào, ai có trách nhiệm). TT 60/2025 là nội dung y tế (chẩn đoán như thế nào, bệnh nào được công nhận, tỷ lệ suy giảm là bao nhiêu).

TT 56/2025: Hướng dẫn Quản lý Bệnh Nghề nghiệp

Phạm vi và cấu trúc

TT 56/2025 điều chỉnh ba nhóm hoạt động chính:

1. Khám sức khỏe trước khi bố trí làm việc (Chương II):

• Đối tượng: người lao động theo Điều 3 — người chuẩn bị làm nghề/công việc có yếu tố có hại theo Luật ATVSLĐ 2015 Điều 21 khoản 3.

• Hồ sơ: Giấy giới thiệu của NSDLĐ (mẫu Phụ lục I) + Phiếu khám (mẫu Phụ lục II).

• Nội dung: Khám theo phiếu chuẩn + khám chuyên khoa phù hợp với yếu tố có hại tại vị trí làm việc + xét nghiệm cận lâm sàng khi có chỉ định.

2. Khám phát hiện bệnh nghề nghiệp (Chương III):

• Đối tượng: NLĐ làm việc trong môi trường tiếp xúc với yếu tố có nguy cơ gây BNN (Điều 6).

• Thời gian: 6 tháng sau khi tiếp xúc với yếu tố có nguy cơ gây BNN (Điều 7 khoản 1).

• Hồ sơ bắt buộc (Điều 8 khoản 1): Phiếu khám SK trước bố trí việc làm; Sổ khám SK phát hiện BNN (Phụ lục III); Bản sao kết quả quan trắc môi trường lao động còn hiệu lực (đây là điểm then chốt — không có kết quả quan trắc, không thể hoàn chỉnh hồ sơ khám BNN).

• Kết quả: Nếu chẩn đoán mắc BNN → lập Giấy khám BNN (Phụ lục VI) + báo cáo trường hợp mắc BNN (Phụ lục VII) → gửi NSDLĐ và Sở Y tế.

3. Thống kê và báo cáo (Chương IV):

• NSDLĐ thống kê và báo cáo tình hình BNN định kỳ theo mẫu quy định.

• Sở Y tế tổng hợp và báo cáo lên Bộ Y tế.

Hàm ý với CSYT — tư cách là người sử dụng lao động

CSYT có nhân viên tiếp xúc với hóa chất nguy hại (formaldehyde, EtO, glutaraldehyde...) phải:

1. Tổ chức khám SK trước khi bố trí nhân viên vào vị trí tiếp xúc.

2. Thực hiện khám phát hiện BNN cho nhân viên tiếp xúc — 6 tháng sau bắt đầu tiếp xúc và định kỳ sau đó.

3. Chuẩn bị hồ sơ khám bao gồm kết quả quan trắc MTLĐ còn hiệu lực.

4. Lập sổ theo dõi và báo cáo khi có trường hợp mắc BNN.

TT 60/2025: Hướng dẫn Chẩn đoán và Giám định

Phạm vi và cấu trúc

TT 60/2025 chứa hai nội dung cốt lõi:

1. Danh mục 35 bệnh nghề nghiệp được hưởng BHXH (Điều 3): Đây là danh sách đầy đủ các bệnh nghề nghiệp Việt Nam công nhận. Với hóa chất nguy hại trong CSYT, các bệnh liên quan bao gồm:

• Hen nghề nghiệp (Phụ lục VII) — liên quan đến formaldehyde, glutaraldehyde, isocyanates.

• Viêm da tiếp xúc nghề nghiệp do chromi (Phụ lục XXVI) — ít liên quan trực tiếp đến hóa chất CSYT thông thường.

• Nhiễm độc các chất độc hóa học (Phụ lục X–XIV) — theo từng chất.

• Ung thư trung biểu mô (Phụ lục XXXIV) — liên quan amiăng.

2. Hướng dẫn chẩn đoán từng bệnh (Phụ lục I–XXXV): Mỗi phụ lục cung cấp: định nghĩa bệnh; yếu tố gây bệnh; nghề/công việc thường gặp; tiêu chí tiếp xúc nghề nghiệp (thời gian, ngưỡng, bằng chứng); lâm sàng và cận lâm sàng; chẩn đoán giai đoạn; và bảng tỷ lệ tổn thương cơ thể để giám định.

Hàm ý với CSYT — tư cách là cơ sở khám bệnh

Khi CSYT thực hiện khám BNN, bác sĩ chẩn đoán BNN cần áp dụng tiêu chí từ TT 60/2025. Ví dụ cụ thể: nhân viên phòng nội soi bị hen → áp dụng Phụ lục VII (hen nghề nghiệp) của TT 60/2025 để xác nhận có đủ tiêu chí tiếp xúc tối thiểu (yếu tố gây bệnh được ghi nhận trong báo cáo QTMTLĐ; thời gian tiếp xúc ≥ 2 tuần) và tiêu chí lâm sàng (triệu chứng hen, PEF monitoring, test giãn phế quản).

Sơ đồ phối hợp hai văn bản

[NSDLĐ tổ chức] [Cơ sở KCB thực hiện]

| |

TT 56/2025: TT 56/2025:

Hồ sơ, kế hoạch, Quy trình khám,

thống kê báo cáo tổng hợp kết quả

| |

v v

[Kết quả: Nghi ngờ mắc BNN]

|

v

TT 60/2025:

Bác sĩ áp dụng tiêu chí

chẩn đoán từng Phụ lục

|

v

[Chẩn đoán xác định]

|

v

TT 60/2025:

Giám định mức suy giảm KNLĐ

(Hội đồng giám định y khoa)

|

v

[Hưởng chế độ BHXH]

Điểm khác biệt quan trọng nhất: Bảo đảm tính liên tục

Thời gian bảo đảm (guarantee period) trong TT 60/2025 là khái niệm quan trọng: khoảng thời gian sau khi ngừng tiếp xúc mà bệnh vẫn có thể được chẩn đoán là BNN nghề nghiệp. Ví dụ: hen nghề nghiệp dị ứng — thời gian bảo đảm 3 tháng; nhiễm độc mãn tính — từ vài tháng đến vài năm tùy chất. Nhân viên đã chuyển công tác nhưng còn trong thời gian bảo đảm vẫn có thể được chẩn đoán và hưởng chế độ.

Kết luận

Hai văn bản không cạnh tranh — chúng bổ sung nhau: TT 56/2025 hướng dẫn NSDLĐ và cơ sở y tế làm gì và khi nào; TT 60/2025 hướng dẫn bác sĩ chẩn đoán bệnh nghề nghiệp như thế nào. Với CSYT quản lý hóa chất nguy hại: bắt đầu từ TT 56/2025 để thiết lập hệ thống quản lý và tổ chức khám; áp dụng TT 60/2025 khi cần chẩn đoán xác định và giám định KNLĐ.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm

Bài viết phân tích TT 56/2025 và TT 60/2025 nhằm mục đích tham khảo và hỗ trợ triển khai thực tế. Văn bản pháp lý chính thức luôn có giá trị cao hơn phân tích thứ cấp. CSYT nên tham vấn cơ quan y tế địa phương hoặc cơ sở KCB nghề nghiệp được cấp phép khi có tình huống pháp lý cụ thể.